ACCUEIL

 

 

 

 TADELSA / CULTURE  

       

- ASetta dar Imazighen 

- La musiques ... dans les arts amazighs

 

          CONTACTE          

• Nous Contacter
  

 

 

                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

RETOUR

 

Takasit / Héritage

 

TAKASIT  / HERITAGE

Déscription des Traditions de la tribu  AYT UMDIS - Grand Atlas
 

               

           

 

  تـــــــازواروت

راحغ أدوار نـو، راخ تمازيرت ئينو، فرحخ بزاف، أساد أيكان آس أخاتار آس آد أيايتما ديغ س يان ؤودوار اسم نس : "أدوارن  تيغزى، تمازيرت نايت ؤومديس ك تمان دمنات، " أدوار آد ك لان لجدود نو.

ديغ س داريات تمغارت اسم نس "لالة عيشة"، يات تمغارت إمقورن كودوار آد، إسن أمزروي ؤولا لعوايد نس، سقساغت فلاتسنت تنايي : " ؤر رادام ئينيغ يات أريك تكيورت أتيشت كرا نوركيمن د كران ن تامنت . مكدا نسن، أيت ؤودوار آد سخان بزاف، عـزان دارسن مدن :

...(يان ؤوزن نتاسعت). شيغ ما يكفا ربي، نطسا، تفرح تمغارت بزاف، ءار تعجاب أليك ت سقساغ ف تمازيغت، تنايي إيس تيغال ئيس كولو مدن تون تاشلحيت والا أمزروي نسن ، نيغ آس : " ؤوهو ألالا عيشة" لآن كران مدن ؤورتون تاشلحيت، تسنت ماييديوزن آد سمونغ لعوايد نون ؟ يات تمسمونت اسم نس "أناروز –ن- دمنات"، ترا أتسغلي س واتيك ن تمازيغت، إيك آغ تعاونم س تايري نون إيتمازيغت د تمازيرت نون، تامغارت تفرح باهرا أر تسغروت تبدو آر يتعـــــــاواد.

   -  Z تامغرا : أدوار ن تيغـزى : أيت ؤ ِمديس

دانّ تاشكا كولو تكات نوسلي .(أسلي نتان ؤوهو). دانّ تاوين لحنا، تيني، سكر، أشكند دار أيت دارس ن تسليت، سقـسان إيس ران آسن كفن إليتسن، إيك ران، دان تعاوادن آشكنن (أس داد سكرن)، آويننن أرن، ئيقشابن، ليزار، إيهركاس، أعبروق، الزيت، السكر، لحنا د إكرو. داد إيساتي آياد يان ؤوركاز دايسطسا مدن، فوفلا ن يات تسردونت تومليلت . فغند تمغارين س دارس آرت كاتنت سيهركاس سنت، آرت تعايارت آر آس تينيت ؤور تيويت يات (س تاطسا) دايتاوار ؤوراز فوفلا ن تسردونت آد آريك تشا إيردن  ، سكشمنت تمغارين إيكتلان، إيكشم ؤوركاز آن داد يوسين  "نفقت"، دوياض  سك تاكات نوسلي.

كران تمغارين داس آقمانت لحنا ئيتسليت، سلسنت آس أقشاب ؤومليل د ئيهركاس، انت آس تاعبانت (تاسدويت). متونت ءاقمونس س يان إيفتيل ؤومليل آر تينينت :

       الله إيزوار آغ  سوفـلّـى                  بسم الله إزوار آغ  ربـــــي

               ّژلد إيضوضان نم ءايلّـــي                  أدام نغم الحنا ئيكيوال ن ئيـمام

                                                                                      (كرات تيكال)

داس تعاوادنت كرات تيكال ءار سكارنت بركوكس ءار تغنانت :

               سماسامت أتيزدك ؤسياس                سماسامت أتيمزوارين .(تيمغارين دا يتاهلن يات تيكلت).

 سماسنت داغ ءاريك إنوا ، داس تكانت ؤودي إحران شنت، عاد أتـبـدو تمغرا، داد ءاقرانت ئيمدن، ءار سوجادانت تامشوت نمدن (الطواجن، سكسو..) ءاريك غرسن دار العاصر.

ئيك كشمن مدن داد بطونت تمغارين يات تاينيت ءار تحواشنت ءار تينينت تينضام :

                             " ءاتيزويت مر كيغ وان كميني (ءار  تينين إيركازن) " واييه ءاوا ييه"

                             " تّرسغ ف ؤوجديك إيك ئيرا وولي"..........................." واييه ءاوا ييه"

دانسانت تمغارين د ئيركازن آر تحواشن آر تيفاوت، سنينت تاسليت ف تسردونت داف إيني ؤوركاز داد ئيوين إكتلان ك تيزووري  (ءار تالا إماس ن تسليت)، إيمون د تسليت عميس نغ خاليس، دان تراحا دار تيكمي نوسلي مناكارن ديداس أيت دارس نوسلي س لحليب د تيني د يات تكلايت، داتسا لحليب آر تروشو مدن داد إيحاضرن ترز تاكلايت كيمي نتكمي) ف  تفلوت) تشّ يات ترو يات ياضنين ءاريك ت تكفا ئيوركاز نس. ءار تيفاوت نوسكا نس، داد تاشكا تمغارت نس تكف ءاس تامنت د ؤودي، ءاس ءاغ داد ءاقران ئيمدن، ءاريك شان، إيكشم ؤوسلي ءاس ن تلتيام ئيكساس أعبروق, إبي ءاس تاونزا.

 ءارتيفاوت, داد سغروتنت تمغارين ءار كاتن إركازن س لبارود . عاودنت تمغارين آر سكارنت بركوكس ءار تاريرنت ءار ئيمالاسّ. داد تاشكان ءايت دارس ن تسليت ءاويند أروكو، ئكتلان، تازرورت, زايدن كرا سك دارسن (لكواش، تيكلاي، إشيشاون، أغروم تازربيت، إكتلان( آر تغنانت :       آمز ألالا تيسورا تومليلين كوفوس.

ءاريك تراح تمي نوسلي، داتربو إماس ن تسليت إليس، ءار سرس تدور ك ؤحواش... سقساغ لالا عيشة ماخ ءاسرس تحواش تنايي ءاشكو داتكا تفروخت تيمرضيت إوركاز نس تطوعت .

ديد ءا تكمل تمغرا أيايتما، تعاود آر تسغروت لالة عيشة آر تحواش.

  

Z- ليسلام / أسختن    ؤودوار ن تيغزا (آيت ؤومديس)

سقساغ حنا تودا تنايي : ئيض للي ن واس نوختان داد سكارنت تمغارين بركوس  آرتينيت لعوايد :

  "بسم الله إزوار ءاغ  ربـــي           بســــــم الله إزوارغ سوفلى

   سماسامت داغ ءاتيمـزواريـن         سما سامت داغ ءات ئزدك ؤسيـاس*

             سماسامت داغ ءات ئيزيض وانو*

*إزد ك ؤسياس : إزدك بركوكس ك ئيزدار ن تيكينت ستين وامان سوفلى

*إيزيض وانو : ءا ريك إنوا بركوكس، داد سراسن ك تقسريت كانت  تامنت كوكنسو.

- ئيض ءاند داد سكارن إمنسي ئي مدن (طواجن، سكسو، تيفيي، أتاي...) ءار تحواشن ءار أماس ن ئيض، داتودون مدن س  تما نسن. اورن غير آيت تاكات نوفروخ، د تمغارين داد نسان ئيض آند ءار سكارن سكسو إوحدجام. د تيكينت ن تكلاي. ئيراحد ؤوسكا، سكرن ؤوركيمن فضرن ، دون آيت تاكات د وادجارن س يان ؤونرار إخاترن، سون تيزرباي د ﮕﻴرتال، مون مدن، ءاوين أفروخ، سّلسن آس تاجلاييت تومليلت، ديهركاس ؤومليلن، دات إيساتي عميس نغ كماس نغ باباس ءاوينت س دار ؤوحجام، ءار سكارن لعوايد :

            - ءا تيزمت ءا تاوراغت مانكا يالاّ ؤوربا     ءار يالاّ    دار ليسلام.

    ءار ترارانت تمغارين .

             حاشا ؤورا يالاّ (ءار ءاس تعاوادنت)

إسختن ؤوحجام ءافروخ، تربوت ئيماس ئيلسان تكشيطّ تومليلت. (ءار تالا).

داد سوان سكسو، س ؤودي إحران، خضرنت س تكلاي تيحجامين، شنت مدن ونرار، ءار سكارن أتاي د لقطبان. ءاريك ئراح ئيض سكرن لعامت، تمغارين ديركازن، سكرن ئيّسان د لبارود ءار تلعابن ءاريك ئلكم لفجر، ءادجن كولو إكتلان د ئيسان كونرار، نسن تامانسن ءار ءاسكا نس، داد سناين أفروخ دا يختن فوايوس ؤومليل ك ئيلا ؤقهوي ءارت سدورون كونرار ءاريك ئراح الظهر، ءاشكند شن إمكلي دايتكان غير طواجن. تاسيد ئيماس نوفروخ ئيكتلان تكين ف تسردان. تزوكرينت يات س سيات ءار تيكمي، ئيماس نوفروخ دا تفراح ءار تصا كولو إمال ءاس آند (السيمانا)، باش ءايزري ؤوختان ن ئيويس لفرح د ءاور ئيشقو, ءار ءاس تـقضو ئي ؤفروخ كولو مايرا ءار ئيك ئيجي.

 

Z- لعوايد ن لعزا . أدوار ن تيغزا : أيت ؤمديس

سقساغ ؤتما حسنا , دايدرن ك تمازيرت، تسن كولو لعوايد نس، تنايي : إيك ئيموت كرا ن يان ، دانالا والايني ؤر دا نسغويو، دان تاشكان ئركازن ، ءاوينت س  تيمزكيدا )لجامع( ياريد، إيتياكفان ( إخصا كايكات تاكات ءادارس ييلي لكفن نس).

داد بدونت تمغارين ك تكمي نوادا ئيموتن...ءآريك ن متان وادا ئموتن، غرن فلاس كران لقران ءاشكند غرسن(ئيزيمر نغ تافوناست) ءاشكو ئيض ءاغ ءاد سكارن لمعروف، نكني ؤورءا نتاوي تيرام مكدا ئيلان ك تميزار ياضنين، ئيض ءاغ كولو ءادوار دايشتا ئيمنسي ك دار تكمي ن وادا ئموتن، ءاسكا نس داد سكارن الطلبا، غرن ئي ئيركازن نودوار (تيمغارين ؤوهو)، ءاس ويس كراض، دا تودونت تمغارين سوسمضل،  كسنت ءاس ئكشوضن سك ؤوفلا نس، كانت فلاس يات تمضليت ن وامان، كانت لحنا ك يان ؤودغار ك  ؤسمضل ءاغولند .

ءاس ن "ربعين" دا تكانت تمغارين لحنا د تازولت  د تسويك، تامغارت نوركاز نتات داتكس لحق ن ربي آس ن 4 شهور د عشر يام، ؤرءات ساقولن ئرازن، غير ئويس نغ عميس نغ كماس دا تاغول س دار ءايت دارس تكس " لحق ن ربي" .

 مكاد ءايكان لعوايد ن لعزا.

 

تـودرت  بـويـضودان              

 

                     

RETOUR  |  Afella  /  Haut  |

 


 

 

 

 


 

 

©Copyright: ANARUZ - BP 200 DEMNAT 22300 Maroc -- 2955 / 2005